SNAFU*

*Situation Normal: All F#cked Up

SNAFU is een Amerikaans acroniem uit de Tweede Wereldoorlog, wat staat voor "Situation Normal: All Fucked/Fouled Up".
Het betekent dat een situatie chaotisch of volledig mislukt is, maar dat dit als 'normaal' of te verwachten wordt beschouwd. Het wordt gebruikt om een onverwacht probleem of een enorme bende aan te duiden.

Ik schreef eerder een blog over Mental Load. Omdat er zoveel reacties op kwamen ben ik het gebied waarin dit voorkomt gaan uitbreiden naar meerdere gezinsvormen: het kerngezin; het gescheiden gezin, en het samengestelde gezin.

Mental load is in een doorsnee of kerngezin al een gezellige jongleeract. Veel, overweldigend, maar vaak nog te overzien.

Je bewaakt de agenda, regelt de logistiek en denkt vooruit. Wanneer er gym is, wanneer de tandarts gebeld moet worden en wanneer er ineens nieuwe schoenen nodig zijn omdat voeten groeien zonder aankondiging.

Het zijn de bekende mentale tabbladen die nooit helemaal sluiten.

Maar zodra je gezin zich splitst, herschikt, uitbreidt, opnieuw vorm krijgt, of verbonden raakt met andere huishoudens, wordt mental load een soort meerdimensionaal schaakspel waarin jij vaak de enige bent die alle stukken tegelijk in de gaten lijkt te houden.

En dat merk je pas als je hoofd ineens niet één planning draagt, maar dat je te maken hebt met een logistiek netwerk waar een luchtverkeersleider nog iets van kan leren. Je hoofd houdt niet één planning bij, maar meerdere overlappende ecosystemen met eigen agenda’s, regels en verwachtingen.

Zoals iemand ooit zei: “Je denkt dat je mental load kent… tot je drie huishoudens tegelijk probeert draaiende te houden terwijl twee exen meedoen in de categorie passief-agressief projectmanagement.

Na een scheiding splitst het huishouden, maar de mental load splitst niet automatisch mee. Je krijgt twee agenda’s, twee huishoudens en twee communicatiestromen.

Deze laag maakt het systeem zwaarder, niet omdat iemand iets fout doet, maar omdat alles wat eerst één stroom was nu twee parallelle stromen zijn waar jij ertussen moet schakelen. In plaats van 10 borden hou jij er nu een stuk of 35 in de lucht.

En als een ex‑partner níet meewerkt — vertraagt, vergeet, geen overzicht heeft — dan wordt jouw mentale belasting niet gewoon groter, maar structureel instabieler.

Je bent niet alleen taken aan het oppakken, je bent continu bijsturingsschade aan het herstellen. Je gaat in een compensatiestand staan ten opzichte van je kinderen, omdat je probeert iets op te vangen wat de andere ouder nalaat.

Je realiteit bevat ook vaak schuldgevoelens, van jezelf als ouder (soms ook als partner), die van je partner, en de ex-partners, oh ja, en voor de leuk...hún nieuwe partners hebben natuurlijk ook gevoelens.

Ik laat de dynamiek, gevoelens en meningen van de betreffende kinderen nog even achterwege in dit blog…

En ergens daartussen zit jij.

Niks zo zen als wisseldagen, waar alles nét anders loopt dan afgesproken en jij ondertussen het schakelpaneel bent tussen twee huishoudens die niet eens dezelfde tijdzone lijken te hebben. De spullen die bij jou horen liggen bij hen, en de spullen die bij hen horen liggen in de auto van iemand die daar op dat moment níét is.

Een bekend voorbeeld: je weet dat er dinsdag gym is. Alleen liggen de gymschoenen in het andere huis. Waar ze vrijdag hadden moeten worden ingepakt.

Wisseldagen zijn officieel helder afgesproken. In de praktijk blijkt “vijf uur” ergens tussen half vijf en half zeven te liggen. (“Nee, de kinderen hebben nog niet gegeten..”). Of een dag later, en de kinderen worden gebracht door opa en oma, of door de nieuwe partner. (“Zucht…hoiii…”)

Spullen ontwikkelen soms een eigen migratiepatroon. Schoolboeken, sporttassen en jassen lijken verrassend zelfstandig tussen huizen te kunnen reizen. Laders hebben overigens een compleet eigen reisschema, met een eigen tijdzone.

Ook communicatie vraagt energie. Je stuurt een bericht over een ouderavond (want scholen kunnen blijkbaar vaak administratief niet verwerken dat een bericht ook naar de andere ouder kan, dus alle mails komen naar jou)…. Drie dagen later komt de reactie: “Wanneer was dat ook alweer?”

Het probleem zit hem vaak niet in onwil, maar twee systemen die niet vanzelf op elkaar aansluiten.

In een samengesteld gezin komt daar nóg een laag bij. Je hebt ondertussen drie huishoudens waar je rekening mee houdt, maar nul rustmomenten.
Je hebt te maken met de kinderen van je partner, jouw kinderen, jullie planning, hun planning… en ergens daar tussenin probeer je nog te onthouden in welk huis de gymschoenen liggen. (En begín niet eens over een vakantieplanning als je te maken hebt met meerdere regio’s…)

Een samengesteld gezin betekent ook vaak twee opvoedstijlen (die he-le-maal NIETS overeenkomstig hebben overigens) en twee sets routines . Je hebt meerdere huishoudens op de achtergrond, en ook nog de communicatie met meerdere ex-partners.

Je kunt je ondertussen de (mentale) chaos wel voorstellen. En dat lijkt er bij te horen. (“Je wist toch waar je aan begon??”)

Een automatische piloot bestaat meestal niet. Veel dingen moeten opnieuw worden afgestemd: wie eet waar, wie brengt wie, en in welk huis bevindt zich wat, en hoe groot is het probleem als het daar blijft liggen?

Het mentale deel daarvan komt vaak terecht bij degene die het meeste overzicht heeft en het verst vooruit denkt. En dan is het nog maar de vraag of er afstemmingen en overeenkomsten kunnen zijn tussen de personen die vooruitdenken en overzichten hebben. Laat staan hoe flexibel die personen kunnen schakelen met elkaar…

Want wat het soms extra “leuk” kan maken zijn de ex-partners die niet echt meebewegen.
Exen die niet meebewegen voegen een complete mentale werkweek aan ruis toe… zonder contract. Het zijn het soort mensen dat vergeet dingen door te geven, maar wel vindt dat jij flexibel moet zijn, of dat jij het hoort te zijn.

Dan voelt mental load soms alsof je gaten dicht die niet van jou zijn, conflicten afvlakt die jij niet veroorzaakt en plannen probeert te maken rond onvoorspelbaarheid.

De impact op je relatie kan enorm zijn. Mental load breekt relaties zelden met drama.

Vaker gebeurt iets subtielers. Je groeit niet uit elkaar door ruzie. Je groeit uit elkaar door agenda’s. Want je raakt elkaar niet kwijt in gevoelens, maar in logistiek.

Gesprekken gaan steeds vaker over praktische afstemming: “Wie haalt morgen de kinderen?”, of: “Staat dat al in de agenda?”, en de: “Wanneer wisselen we eigenlijk?”

Langzaam verandert een relatie in een soort coördinatieoverleg.

Niet omdat de liefde verdwijnt, maar omdat mentale ruimte wordt opgeslokt door organisatie.
Een samengesteld gezin is geen puzzel maar Tetris. Af en toe valt er een blokje scheef. En het wordt niet simpeler. Maar wel leefbaarder zodra je stopt met de enige zijn die alles draagt.

Mental load wordt vaak pas lichter wanneer het zichtbaar wordt. Wanneer partners erkennen hoeveel denkwerk er achter de schermen plaatsvindt, ontstaat er ruimte om verantwoordelijkheden eerlijker te verdelen en verwachtingen uit te spreken.

En soms is dat precies wat nodig is om weer ruimte te voelen voor partnerschap in plaats van alleen projectmanagement.

Binnen de KernAanpak wordt gekeken naar precies dit punt. Niet naar wie gelijk heeft. Niet naar wie het drukker heeft.

Maar naar de kernvraag: van wie is dit probleem eigenlijk?

Mental load ontstaat vaak wanneer iemand structureel verantwoordelijkheid draagt voor dingen die eigenlijk gedeeld zouden moeten worden. Of soms zelfs verantwoordelijkheid draagt voor dingen die niet van die persoon zijn. Zoals een ex-partner die afspraken niet nakomt, of een partner die pas reageert wanneer er iets wordt gevraagd, of een gezinssysteem waarin jij automatisch de coördinator bent geworden.

De KernAanpak draait dan niet om nóg beter organiseren. Het draait om grenzen herstellen in verantwoordelijkheid.

Wil je sparren over mental load in jouw gezin of relatie? Neem dan contact met me op.